Όταν η σχέση με το φαγητό και το σώμα γίνεται πηγή δυσφορίας
Οι διατροφικές διαταραχές είναι σύνθετες δυσκολίες που μπορούν να επηρεάσουν τη σχέση ενός ανθρώπου με το φαγητό, το σώμα και την εικόνα που έχει για τον εαυτό του. Δεν αφορούν απλώς τις διατροφικές συνήθειες ή το βάρος. Συχνά συνοδεύονται από έντονη ενασχόληση με το φαγητό ή την εμφάνιση, φόβο, ενοχές, ανάγκη ελέγχου, χαμηλή αυτοεκτίμηση ή δυσκολία στη διαχείριση των συναισθημάτων.
Μπορούν να εμφανιστούν σε ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου και σωματότυπου και να επηρεάσουν σημαντικά την καθημερινότητα, τις σχέσεις, καθώς και τη σωματική και ψυχική υγεία.
Πότε μπορεί να βοηθήσει η ψυχοθεραπεία;
Η αναζήτηση υποστήριξης μπορεί να είναι σημαντική όταν η ενασχόληση με το φαγητό, το βάρος ή την εικόνα σώματος αρχίζει να καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της καθημερινότητας ή να προκαλεί έντονη δυσφορία. Ενδείξεις μπορεί να είναι:
• έντονη ανησυχία για το βάρος, την εμφάνιση ή την εικόνα σώματος,
• περιορισμός ή αποφυγή τροφών,
• επεισόδια υπερφαγίας,
• έντονες ενοχές ή άγχος μετά το φαγητό,
• φόβος αύξησης βάρους,
• επίμονη και αυστηρή αυτοκριτική γύρω από το σώμα ή τη διατροφή,
• συμπεριφορές που συνδέονται με διατροφικές διαταραχές, όπως η ψυχογενής ανορεξία, η ψυχογενής βουλιμία ή η διαταραχή υπερφαγίας.
Δεν είναι απαραίτητο κάποιος να έχει ήδη λάβει διάγνωση για να ζητήσει βοήθεια, όταν αυτές οι δυσκολίες προκαλούν σημαντική δυσφορία ή επηρεάζουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής του.
Η θεραπευτική προσέγγιση
Η ψυχοθεραπεία προσφέρει ένα ασφαλές και υποστηρικτικό πλαίσιο, χωρίς κριτική, όπου το άτομο μπορεί να διερευνήσει τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα βιώματα που συνδέονται με τη σχέση του με το φαγητό και το σώμα του.
Η θεραπευτική διαδικασία προσαρμόζεται στις ανάγκες και στην προσωπική ιστορία κάθε ανθρώπου. Μπορεί να εστιάσει στην κατανόηση των παραγόντων που πυροδοτούν ή συντηρούν τη δυσκολία, στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησης, στην καλύτερη ρύθμιση των συναισθημάτων και στην ανάπτυξη πιο λειτουργικών τρόπων αντιμετώπισης του άγχους και των καθημερινών προκλήσεων.
Η πορεία δεν αφορά μόνο την αλλαγή συμπεριφορών γύρω από το φαγητό. Στόχος είναι σταδιακά να διαμορφωθεί μια πιο σταθερή και λιγότερο επιβαρυντική σχέση με το φαγητό, το σώμα και τον εαυτό.
Η σημασία της ολοκληρωμένης φροντίδας
Οι διατροφικές διαταραχές μπορεί να έχουν σημαντικές επιπτώσεις και στη σωματική υγεία. Για τον λόγο αυτό, η ψυχοθεραπεία δεν υποκαθιστά την απαραίτητη ιατρική ή διατροφική αξιολόγηση και φροντίδα.
Ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της δυσκολίας, μπορεί να χρειάζεται συντονισμένη συνεργασία με άλλους κατάλληλους επαγγελματίες υγείας, όπως ιατρό, ψυχίατρο και διαιτολόγο με σχετική εμπειρία στις διατροφικές διαταραχές. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η στενή παρακολούθηση της σωματικής κατάστασης αποτελεί σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας.
Στα παιδιά και στους εφήβους, η συμμετοχή της οικογένειας μπορεί επίσης να αποτελέσει σημαντικό μέρος της θεραπευτικής υποστήριξης, ανάλογα με την ηλικία, τις ανάγκες και το θεραπευτικό πλάνο.
Τι μπορεί να προσφέρει η ψυχοθεραπεία;
Μέσα από τη θεραπευτική διαδικασία, το άτομο μπορεί σταδιακά να:
• κατανοήσει καλύτερα τους παράγοντες που πυροδοτούν ή συντηρούν τη δυσκολία,
• αναγνωρίσει τις σκέψεις και τα συναισθήματα που συνδέονται με το φαγητό και το σώμα,
• μειώσει την έντονη ενοχή και την υπερβολική αυτοκριτική,
• ενισχύσει την αυτοεκτίμηση και να αναπτύξει μια λιγότερο επικριτική και πιο λειτουργική σχέση με το σώμα του,
• αναπτύξει πιο λειτουργικούς τρόπους διαχείρισης δύσκολων συναισθημάτων και καταστάσεων,
• βελτιώσει σταδιακά την καθημερινή λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.
Οι θεραπευτικοί στόχοι διαμορφώνονται εξατομικευμένα, με βάση τις ανάγκες, τη σοβαρότητα της δυσκολίας και το συνολικό πλάνο φροντίδας.
Συχνές Ερωτήσεις
Οι διατροφικές διαταραχές αφορούν μόνο τους εφήβους;
Όχι. Παρότι αρκετές διατροφικές διαταραχές εμφανίζονται συχνά στην εφηβεία ή στη νεαρή ηλικία, μπορούν να επηρεάσουν ανθρώπους κάθε ηλικίας, φύλου και σωματότυπου.
Χρειάζεται να έχω χαμηλό βάρος για να έχω διατροφική διαταραχή;
Όχι. Μια διατροφική διαταραχή δεν μπορεί να αναγνωριστεί μόνο από το βάρος ή την εξωτερική εμφάνιση. Ένα άτομο μπορεί να αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες γύρω από το φαγητό, το σώμα και τη διατροφική συμπεριφορά ανεξάρτητα από τον σωματότυπό του.
Πότε είναι σημαντικό να ζητήσω βοήθεια;
Όταν οι σκέψεις ή οι συμπεριφορές γύρω από το φαγητό, το βάρος ή το σώμα προκαλούν έντονη δυσφορία ή επηρεάζουν την καθημερινότητα, τις σχέσεις ή τη σωματική υγεία, είναι σημαντικό να αναζητηθεί κατάλληλη επαγγελματική αξιολόγηση. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει ήδη επίσημη διάγνωση.
Η θεραπεία αφορά μόνο τη διατροφή;
Όχι. Η ψυχοθεραπεία εστιάζει στις σκέψεις, στα συναισθήματα και στις συμπεριφορές που σχετίζονται με τη διατροφική δυσκολία, καθώς και στην ευρύτερη ψυχολογική λειτουργία του ατόμου. Η διατροφική και ιατρική φροντίδα, όταν χρειάζεται, παρέχεται παράλληλα από τους αντίστοιχους επαγγελματίες.
Χρειάζεται συνεργασία με άλλους επαγγελματίες;
Ανάλογα με τις ανάγκες και τη σοβαρότητα της κατάστασης, μπορεί να χρειάζεται συντονισμένη φροντίδα από περισσότερες ειδικότητες. Η κατάλληλη σύνθεση της ομάδας υποστήριξης καθορίζεται εξατομικευμένα.
Κάντε το πρώτο βήμα
Εάν η σχέση με το φαγητό, το βάρος ή το σώμα σας προκαλεί έντονη δυσφορία ή επηρεάζει την καθημερινότητά σας, μια πρώτη συνάντηση μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση των αναγκών σας και στη διερεύνηση της κατάλληλης μορφής υποστήριξης, σε συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας όπου αυτό χρειάζεται.